Rust in de kop!

Rust in de kop!

Google op ‘conscientia’ en je krijgt een lijst van treffers, zo werkt dat bij zoekmachines. Laat daar nu op de eerste pagina ‘Conscientia bei Descartes’ tussen staan van Boris Hennig. Nu heeft Descartes alles met Cogito te maken, doch ook met conscientia, één van de centrale begrippen in zijn traktaten. Zonder in detail te gaan, constateert Boris (bij toeval? één van de hoofdpersonen in mijn boek ‘Behouden Vaart’) dat een bewust denkend mens, ondanks al zijn/haar rationele vermogens om goed en kwaad te kunnen wegen, een soort van ‘observer’ heeft, iemand die over de schouder meekijkt. Die werkt als een soort van twijfel (Descartes in optima forma) en daarmee een extra toets wordt of je ratio wel goed heeft kunnen wegen. Dat is subliem! Ik denk dat ik het weet en toch bekruipt mij iets dat mij aan het twijfelen brengt of ik het wel goed weet. Prachtig toch, want ik word weer aan de wegingstafel terug gezet. Pas als ook mijn tweede ‘conscientia’ (geweten) gerust is gesteld, kan ik een positie innemen.
Ik ervaar dit proces als ‘het bewustzijn van plicht’; plicht in de zin van het streven naar gerustheid voor mijn geweten. Dat ik het maximale heb gedaan om in mijn bekentenissen over mijn handelingen zuiver te zijn, in ieder geval tegenover mijn dierbaren. Ook al is het na een dwaling! Dat werkt zuiverend en brengt het evenwicht terug. Ik leg mijn kop gerust op het kussen.